«Шумланиш ҳовлида, аёлда ва отдадир» деган ҳадисларини тушунтириб беринг

- Ва алайкум ассалом!

Бу ҳадиси шарифни имом Бухорий «Адабул муфрад»да ривоят қилганлар.

عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الشُّؤْمُ فِي الدَّارِ وَالْمَرْأَةِ وَالْفَرَسِ». رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي الْأَدَبِ الْمُفْرَدِ.

Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:

«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Шумланиш ҳовлида, аёлда ва отдадир», дедилар».

Уламоларимиз бу ҳадиси шариф ҳақида жуда ҳам кўп тортишганлар. Чунки унда шумланиш мумкин эмаслиги ҳақидаги умумий таълимотларга зид маъно келмоқда. Шунинг учун баъзилар: «Бу ҳадисни сиртқи маъносини олмай таъвил қилиш керак», дейишган.

Бошқа бирлари: «Бу ҳадис умумий маънони хусусийлаштириш учун келган», дейдилар.

Учинчилари эса шу ҳадиснинг яна бир ривоятида, очиқроғи, кейин келадиган ҳадисда «Агар шумланиш бирон нарсада бўладиган бўлса» деган жумла борлигини эътиборга олиш зарурлигини таъкидлайдилар.

Биз мана шу қавлни қабулга яқинроқ деб билдик. Чунки бошқа ҳадисларда мазкур санаб ўтилган нарсаларга эга бўлиш саодат белгиси эканлиги ҳам айтилган. Яна баъзи ҳадисларда эса улар ҳам саодат ва ҳам шумланиш боиси бўлиши мумкинлиги айтилган.

عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مِنْ سَعَادَةِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثَةٌ، وَمِنْ شِقْوَةِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثَةٌ، مِنْ سَعَادَةِ ابْنِ آدَمَ: الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ، وَالْمَسْكَنُ الصَّالِحُ، وَالْمَرْكَبُ الصَّالِحُ، وَمِنْ شِقْوَةِ ابْنِ آدَمَ: الْمَرْأَةُ السُّوءُ، وَالْمَسْكَنُ السُّوءُ، وَالْمَرْكَبُ السُّوءُ». رَوَاهُ أَحْمَدُ.

Имом Аҳмад Саъд ибн Абу Ваққосдан ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Уч нарса Одам боласи саодатидандир. Уч нарса Одам боласининг бадбахтлигидандир. Одам боласининг саодати солиҳа аёл, солиҳ маскан ва солиҳ маркабдадир. Одам боласининг бадбахтлиги ёмон аёл, ёмон маскан ва ёмон маркабдадир», деганлар.

Ушбу биз ўрганаётган ҳадисда, юқоридаги маъноларни эътиборга олган ҳолда айтадиган бўлсак, мазкур учта нарсада эҳтиёт бўлишга чақирилмоқда.

Масалан, ҳар бир киши ҳовли олишда шарт-шароитни, қўни-қўшниларни яхшилаб сўраб-суриштириши керак экан. Акс ҳолда билмасдан, бирор-бир ноқулай, ёмон ҳолатга тушиб қолиши мумкин экан.

Иккинчиси: эркаклар уйланаётганда, аёллар турмушга чиқаётганда, бўлажак жуфти ҳалолини танлашда жуда зийрак бўлиши, сўраб-суриштириши зарур экан. Билиб-билмай, номаъқул одам билан қўшилиб қолса, умр бўйи афсус-надоматда ўтиши, турли кўнгилсизликларга дучор бўлиши мумкин.

Маркаб (от ёки машина) танлаш ҳам худди шундай. Асосан эркакларнинг узоғини яқин, оғирини енгил қиладиган, кунига ярайдиган уловнинг ҳам бирор ёмон сифати бор бўлса, енгиллик ўрнига машаққат туғдириш, у туфайли бошига кулфат келиб қолиши мумкинлиги назарда тутилмоқда.

Валлоҳу аълам.

Дин ишлари бўйича қўмитанинг хулосаси рақами: 2019 йил 03-07/3341